Zekâ nedir? Zekâ testi nedir? IQ testlerine güvenebilir miyiz?
Zekâ nedir?
“Zekâ”, bireyin zekâsal hünerleri ve bilgi dağarcığını bilmek, problem çözmek ya da cemiyette kıymet gören neticelere erişmek için kullanabilmesi olarak belirleniyor.
Zekâ testi nedir?
Şahısların zekâsal maharetlerini ölçebilmek ve onları zekâsal yetenek mevzusunda diğer insanlarla karşılaştırabilmek emeliyle geliştirilen ölçümlerdir.
* Akla ait öne sürülen ilk fikirler ve kişilerarası zekâsal hünerleri karşılaştırabilme motivasyonu tarih evvelinde 2200’lü senelere dek uzanıyor. Bu tarihlerde, Çinli hükümdarların hizmetçi alımlarında geniş çaplı hüner testleri uygulattıkları öğreniliyor.
19. yy. sonlarına doğru.
19.yy.ın sonlarına doğruysa günümüz zekâ testlerinin esasları atılmaya başlanıyor. O senelerde Francis Galton şahısların zekâ kapasitelerini duyumsal ayrım yapabilme yetileri ve motor koordinasyonlarıyla ölçmeye çalışıyor. Her ne kadar öne sürdüğü yetiler aklı ayırt eden ölçümler olmasa da, fertsel psikolojiye yol açtığı ve aklı onunla ilişkilendirilen faktörler üzerinden objektif olarak betimlemeye çalıştığı için tarihte ehemmiyetli bir yeri var.
Alfred Binet :Francis Galton’dan hemen sonra Alfred Binet ve dostları günümüzde en sık kullanılan zekâ ölçümlerinin ilk ipuçlarını vermeye başlıyor. Her ne kadar esas emelleri çocuklara zekâsal gerilik tanısı koyabilmek olsa da, geliştirdikleri ölçümler genel hatlarıyla günümüz zekâ testlerinin de esin noktası. Binet, Galton’dan değişik olarak zekânın bireyin hafıza, yargı ve anlama gibi karışık alanlardaki performansına dayalı olduğunu düşünüyor.
IQ
IQ: Kişilerarası karşılaştırma yapabilmeye imkân sağlayan zekâsal işleyiş skoru.
Terman, 1916 senesinde Binet Zekâ Testi’ni tekerrür gözden geçirerek Stanford-Binet Testi’ni geliştiriyor. IQ ise işte o testte bireyin zekâsal yaşının kronolojik başka bir deyişle biyolojik yaşına kısmının 100 ile çarpımı.
IQ = Zekâsal Yaş / Kronolojik Yaş x 100
Haliyle vasati bir akla sahip bireyin zekâsal ve kronolojik yaşı aynı olacağından skoru 100 olarak öngörülüyor.
! IQ ya da Stanford-Binet testinin geliştirilme emeli mektep performansını ölçebilmekti. Oysa ki ne yazık ki bu skor bugün, yaşamın diğer alanlarında da bireyin zaferlerinin büyük bir göstergesiymiş gibi ele alınıyor.
Wechsler Zekâ Testleri
Erişkin ve çocuklar için ayrı uyarlamaları olan Wechsler Zekâ Testleri, gerek sözel gerekse dil dışındaki zekâsal marifetler ölçmeyi kasteden pek çok alt testten alana geliyor.
Zekâ testlerinde ortaya çıkabilecek en büyük mesele dil meseleyi. Kültürden kültüre uyarlama gerektiren bu testler ana dilde alınmadıkça düşük skor verebiliyor.
Sözel Alt Testler
Dilin de simgelerden harfler alana geldiğini düşünecek olursak sembolik düşünce ve dil maharetlerini
ölçen bu testlerde genel bilgi dağarcığı, aritmetik marifetler, kısa süreli bellekte sayı yakalayabilip onlarla operasyon
yapabilme ve kelime bilgisi deneniyor.
Sözel Olmayan Performans Alt Testleri
Fotoğraf tertip etme sırası karıştırılmış karikatür parçalarını sıraya koyma ve fotoğraf bitirme bir fotoğraftaki
noksan personelleri bulma hünerleri deneniyor.
Genel bir IQ skorundan ziyade Wechsler Zekâ Testleri 14 değişik alt test için ayrı skorlar tanımlıyor. Ek olarak
bireyin sözel ve performans IQ skorlarını veriyor.
Testin en son revizyonuna göz atacak olursak:
* Sözel anlama birey dille ne kadar iyi düşünebiliyor
* Algısal tertip etme birey görsel figürlerle ne kadar iyi düşünebiliyor
* Kısa süreli hafıza ve
* Operasyon sürati de ölçülüyor.
Wechsler Zekâ Testinde Kullanılan Suallerin Eş Misalleri
Performans Alt Testleri
Fotoğraf Bitirme: Verilen fotoğraflardaki yetersizliklerin ne kadar zamanda ve ne kadar doğrulukla bulunduğunu ölçüyor.
Küp Dizaynı: Kırmızı ve beyaz biçimlerin eşlerine kadar tez ve doğru bir biçimde yapılıyor, bu hüneri ölçüyor.
Fotoğraf Tertip Etme: Rastgele bir öyküyle bağıntılandırılan fotoğraflar dizisinin ne kadar tez ve doğru bir biçimde sıralandığına bakıyor.
IQ skorlarının cemiyetteki çan çarpıksı dağılımı:
100 skoru ve etrafındaki birey rakamı oldukça fazlayken bu skorun yukarıyası ve altındaki bedeller daha seyrek görülüyor.
IQ testlerine güvenebilir miyiz?
Geçerlilik: Bir test için geçerli diyebilmemiz için ölçmeye çalıştığı mevzuyu gerçekten ölçebiliyor olması gerekiyor. Peki zekâ testleri bireyin zihnini gerçekten de ölçebiliyor mu?
Yapılan çalışmalara göre IQ skoru ve mektep galibiyeti birbiriyle oldukça büyük korelasyon içerisinde.
IQ skoru yüksek şahıslar mektepte de daha zaferli oluyorlar !!!
Eminlik: Bir test için emin diyebilmemiz için testi aynı şahsa değişik zamanlarda uyguladığımızda aynı neticeleri alabilmemiz gerekiyor. Yapılan çalışmalara göre ilk testten üç sene sonra uygulanan Wechsler’de çocuklar yeniden ilk skorlarına yakın skorlar alıyor. Netice olarak, emel mektep galibiyetini ölçmekse Wechsler Zekâ Testi hem geçerli hem de emin bir test.
Zekâ nedir?
Yaftalar : IQ IQ testi
