Deoksirübo Nükleik Asit testiyle göz rengi tespit edilebiliyor
Alman profesör Kayser’in Hollanda’da yürüttüğü deoksirübo nükleik asit çalışmalarında, ehemmiyetli ilerlemeler sağlandı. Deoksirübo Nükleik Asit testiyle kuşkuluların göz, saç ya da cilt renginde asla yakın varsayım yapılabiliyor.
Erasmus Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin laboratuarı, Rotterdam’ın çatılarını görecek kadar yüksekte, 10’uncu katta. Burası 2004’deri beri Adli Moleküler Biyoloji Enstitüsü’nün Direktörü olan Profesör Manfred Kayser’in çalışma büroyu.
Prof. Kayser ve talebesi Arwin, masanın üzerinde Deoksirübo Nükleik Asit misalleri kapsayan test tüplerine odaklanmış gidişatta. Arwin, bazı parçaları kopyalayabilmek için tüplerin içinde “Y” kromozomu arıyor. Genç Hollandalı, araştırması için yeterli materyallere sahip.
Adalet Bakanlığı finanse ediyor
Kromozomlar, bir insanı oluşturan genleri kapsıyor. Erkek cinsiyeti “Y” kromozomu tarafından tanımlanıyor ve genellikle babadan oğula geçiyor. Prof. Kayser ve takımını ilgilendiren ise bu “genellikle” kelimeyi. Zira minik değişiklikler olduğu öğreniliyor. Kayser ve talebesi işte bunları inceliyor.
Bu araştırmanın polise kabahatle çabada destekçi olması bekleniyor. Misalin bir tecavüz gidişatında, kabahatlinin Deoksirübo Nükleik Asit profili, genellikle kurbanınkinden ayırt edilemiyor.
Y kromozomu ile alakalı elde edilen son belirtilerle ise kabahatlinin kim olduğu sarihçe söylenebiliyor. Bu sayede birbiriyle yakın dereceden akraba olan, aynı aile içindeki tam erkeklerin muayene edilmesi gerekmiyor.
Kayser’in projesinin büyük bir kısmı Hollanda Adalet Bakanlığı tarafından finanse ediliyor. Berlinli Profesör, çalışması hakkında şunları söylüyor:
“Dünyanın hiçbir yerinde, buradaki gibi uygulama odaklı araştırma yapan bir enstitü daha öğrenmiyorum. Bu vaziyet, beni Rotterdam’a gelmeye ve bu kısmı kurmaya teşvik etti.”
Yasa değiştiren cinayet
Adalet Bakanlığı şimdi Kayser’den somut neticeler bekliyor. Enstitüdeki araştırmalarında Kayser’e 15 şahsiyet bir takım destekçi oluyor. Çalışmaların odağında, bir şahsın genlerindeki ayırt edici özellikleri ortaya çıkaran “tanımlayıcılar” başka bir deyişle “marker”ların tespiti yer alıyor. Kaiser bu “marker”ların ne olduğunu şöyle anlatıyor:
“Bu, göz rengi olabilir ya da belki yaş, saç rengi, deri rengi ya da coğrafi orijin. Biz esasta bunlarla meşgulüz. Yasa koyucular da adli kısımda tanımlayıcı olarak kullanabilmek için görülebilen işaretlerin incelenmesini istiyor.”
Almanya’da bu stil Deoksirübo Nükleik Asit araştırmaları, bilgi koruma kanunları sebebiyle yasak. Önceleri Hollanda’da da yasaktı. Ancak 2003 senesinde Hollandalılar, kanunlarını yumuşattı.
16 yaşındaki bir talebenin öldürülmesinin ardından Hollanda kanunlarında farklılığa gidildi. Kuşkular, sığınmacı sığınma konutlarında yaşayan Asyalılar üzerine odaklanmıştı. Ancak, o yarıyıllar legal olmasa da yapılan Deoksirübo Nükleik Asit tahlili, katilin büyük bir ihtimalle Batı Avrupalı olduğunu gösterdi. Bu hadiseden sonra Kayser, Hollandalıların, kanunlarını pratikteki işleyişe göre şekillendirdiğini belirtiyor.
Göz rengi tespit etilebiliyor
41 yaşındaki Kayser, şu gizemeler daha çok saç renkleriyle ilgileniyor. Şu ana kadar yalnızca kızıl saç ile alakalı tanımlayıcılar öğreniliyor, ancak sarı ve kahverengi saç için de tanımlayıcıları inceliyor. Araştırma neticelerini ise bu sene içinde almayı bekliyor.
Göz renkleri ile alakalı neticeler ise hazır. Mart ayında, Kayser’in takımı, özel bir test sundu. Bir kuşkulunun mavi ya da kahverengi gözlere mi sahip olduğunu genlere bakarak yüzde 90 doğruluk hissesiyle tanımlamak olası:
“Testin mevcut hali, mavi olmayan ya da kahverengi olmayan gözlerde çok doğru neticeler vermiyor. Gri, yeşil ya da sarih mavi göz renkleri mevzusunda hala çalışıyoruz. Varsayımlarımızda hala çok iyi değiliz. Ancak yüzde 73 ila 75’lik bir netlikle göz renginin ne olduğunu çıkartabiliyoruz. Bu tip göz renklerini kapsayan genler ile alakalı araştırmalarımız devam ediyor.“
Kayser, tenkitlere tepkili
Bu tip araştırma usulleri ve elde edilen neticelerin polise şuçu aydınlatırken çok fazla destekçi olmayacağı, neticelerin yanıltıcı olabileceği doğrultusunda tenkitler yöneltiliyor. Çünkü bu usullere mesafeli yanaşanlar, kuşkuluların saç rengini ya da lensle göz rengini basitlikle değiştirebileceğini korunuyor. Kayser’e göreyse bu yaklaşım stili doğru değil:
“Şunu her zaman söylüyorum. Buna karşıt görüş olarak en iyi misal fiziksel parmak izi ve eldiven. Bu, surat seneden fazla bir zamandır öğreniliyor ve polis tarafından da kullanılıyor.
Biri, eldiveni olmadan bir yere değer ve parmak izine vazgeçerse, bu parmak izi polis tarafından kuşkuluyu tanımlamakta kullanılabiliyor. Bu parmak izi sistemi 100 sene sonra dahi, başka bir deyişle bugün hala polisin kuşkuluları bulmakta kullandığı en zaferli usullerden biri. Zira pek çok şahıs eldiven takmıyor”
