İlk ansiklopedi 1960’da Paris’te yayınlandığı öğreniliyordu ancak bu bilgi bugün çürütüldü.
Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Öğretim Azası Prof. Dr. Sadi Çöğenli, ilk ansiklopedinin 1690’da Paris’te yayınlandığının aşinasını ancak daha daha önceki tarihlerde yazılan ansiklopedinin ellerinde olduğunu söyledi.
Çöğenli, “Müellifimiz miladi 1415’de doğmuş 1501’de ölüm etmiştir. Bu ansiklopedimiz 62 cilttir. Her bir cildi 200 varaktır, başka bir deyişle 400 sayfadır.” dedi.
Atatürk Üniversitesi Mavi Salon’da ‘Müftü-Müderris Sakıp Danışman’ı anma buluşması tertip edildi.
Çok rakamda öğretim azası ve talebenin katıldığı buluşmada konuşan Rektör Prof. Dr. Hikmet Koçak, Erzurum’un tarihi açıdan ehemmiyetli bir kültür kavşağında olduğunu dile getirdi.
Erzurum’un tarih süresince yolcuların, tüccarların, orduların geçtiği, kültürün konaklandığı bir yer olduğunu belirten Koçak, üniversite olarak kültürel kıymetleri tanıtmak ve anmak emeliyle bu faalliği tertip ettiklerini kaydoldu.
Megakent Belediye Başkanı Ahmet Minikler de Erzurum’un bir tarih ve kültür şehri olduğunu, ehemmiyetli ilim insanları yetiştirdiğini ifade ederek, bunlardan birinin de Sakıp Danışman Efendi olduğunu açıkladı.
İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nasrullah Hacımüftüoğlu ise müftü -müderris adlarına dikkat çekti.
Müderrisin günümüzde profesöre denk geldiğini anımsatan Müftüoğlu, “Bu iki adın kullanılması çok ehemmiyetlidir. Müderris profesör demektir bugünkü anlamıyla. Merhum Müftü-Müderris Sakıp Danışman Efendi, insan yetiştirmeye kendisini hasr etmiştir. Hakkında yazılan yapıtlara baktığınızda Sakıp Efendi ilmiyle amil, müthiş bir alimdi. İşi karşılıksız okutmaktı. Biz az veya çok o jenerasyona kavuştuk.” diye konuştu.
Arap Dili ve Edebiyatı Öğretim Azası Prof. Dr. Sadi Çöğenli de Erzurum’un yetiştirdiği şeyhülislamlara ve bunların kütüphanesine değindi.
Erzurumluların muazzam kütüphaneler vakfettiklerini dile getiren Çöğenli, Erzurum’un ilk yetiştirdiği Şeyhülislam Feyzullah Efendi’nin kütüphanesinde şu ana kadar hiç meçhul bir ansiklopedi bulunduğunu vurguladı.
İlk ansiklopedinin Paris’te 1690 senesinde yayınlandığına dair bilgiler bulunduğu anımsatan Çöğenli, Feyzullah Efendi’nin kütüphanesinde bulunan ansiklopedinin daha daha önceki yarıyıllara ait olduğunu açıkladı.
Ansiklopedinin tarih ve muhteva bakımından dünyada tek olduğunun altını çizen Çöğenli, ansiklopedinin dünyaca öğrenilmediğini ve yetkililerden neşredilmesi için devreye girmesi gerektiğini kaydoldu.
Çöğenli ansiklopediyle alakalı şunları söyledi: “Müellifimiz miladi 1415’te doğmuş 1501’de ölüm etmiştir. Bu ansiklopedimiz 60 cilttir. Bir birey yazmıştır. Kaf harfine kadar gelmiştir, tamamlayamamış ve ölüm etmiştir. Her bir cildi 200 varaktır, başka bir deyişle günümüzde 400 sayfadır. Bu kitabı, 62 cildi hekime ve yüksek lisans öğrencileriyle neşre kalksak 180 yıl gerekli. İnternete girildiğinde bu ansiklopediden bahsedilmiyor. 1690 senesindeki yazılan ansiklopediden bahsedilir. Bizim neşrettiğimiz İSAM’ın ansiklopedisinde de bu kitabın ismi yok. Dünyanın haberdar olmadığı bu 62 ciltlik kitabımızın en azından ofseti yapılıp, 100 nüsha arttırılmak suretiyle hem Arap hem dünya alemine yararlanması için neşredilmesi gerekir. Burada yetkililerin devreye girmesi gerekiyor.”
Programda Sakıp Danışman’ın öğrencilerinden daha önceki Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Nuri Yılmaz ile Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Öğretim Azası Doç. Dr. Selami Bakırcı da konuştu.
Tarihin ilk ansiklopedisi Türkiye de
Yaftalar : Araştırma
